ΔΕΠΥ, Πανελλαδικές και πανεπιστήμιο στην Ελλάδα: τι ισχύει και πώς να προετοιμαστείτε

Σύντομη απάντηση

Στις Πανελλαδικές η ΔΕΠΥ δεν είναι ξεχωριστή κατηγορία για προφορική ή γραπτή εξέταση σε ξεχωριστή αίθουσα, ούτε μετά τις τροποποιήσεις του 2024 και 2025. Ειδικός τρόπος δίνεται αν το ΚΕΔΑΣΥ διαπιστώσει μια κατηγορία που αναφέρεται, όπως ειδική μαθησιακή δυσκολία. Η ΔΕΠΥ δεν είναι ούτε στη λίστα σοβαρών παθήσεων για εισαγωγή με το 5%. Στα πανεπιστήμια, κάθε ίδρυμα πρέπει να έχει Μονάδα Ισότιμης Πρόσβασης, που μπορεί να προτείνει προσαρμογές στις εξετάσεις.

Πανελλαδικές: τι λέει η επίσημη διαδικασία

Η εξέταση υποψηφίων με αναπηρία και ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες ρυθμίζεται από την υπουργική απόφαση Φ.251/22806/Α5/2021 (Β΄ 897), όπως έχει τροποποιηθεί. Σύμφωνα με το Εθνικό Μητρώο Διοικητικών Διαδικασιών (mitos.gov.gr):

Ισχύουσες τροποποιήσεις: Φ.251/41927/Α5/2022 (Β΄ 1785), Φ.251/160199/Α5/2022 (Β΄ 6864), Φ.251/142612/Α5/2024 (Β΄ 6527, 28/11/2024) και Φ.251/43567/Α5/2025 (Β΄ 2064, 30/4/2025). Η εγκύκλιος για τις Πανελλαδικές 2026 (Φ.251/64200/Α5/22-5-2026) παραπέμπει στο ίδιο πλαίσιο. Οι κατηγορίες σήμερα:

• Α — Προφορικά, με αίτηση: τυφλοί ή με βλάβη όρασης ≥ 67%, κινητική αναπηρία άνω άκρων ≥ 67%, σπαστικότητα άνω άκρων, και ειδικές μαθησιακές δυσκολίες (δυσλεξία, δυσγραφία, δυσαριθμησία, δυσορθογραφία κ.ά.). Για τις μαθησιακές δυσκολίες χρειάζεται απόφαση ΚΕΔΑΣΥ που γράφει ακριβώς ποια δυσκολία έχει ο υποψήφιος.

• Β — Προφορικά: υποψήφιοι με «σύνθετες γνωστικές, συναισθηματικές και κοινωνικές δυσκολίες», με έκθεση αξιολόγησης που βεβαιώνει ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες και αδυναμία γραπτής εξέτασης.

• Γ — Φάσμα αυτισμού: επιλογή ανάμεσα σε γραπτά σε ξεχωριστή αίθουσα με παράταση χρόνου ή προφορικά.

• Δ — Γραπτά σε ξεχωριστή αίθουσα, με παράταση χρόνου: σοβαρά προβλήματα ακοής ≥ 67%, «διαταραχές (προβλήματα) ομιλίας – λόγου» και επιληψία.

• Παράταση χρόνου: την αποφασίζει αποκλειστικά το ΚΕΔΑΣΥ και δεν ξεπερνά τα 30 λεπτά.

• Όλες οι άλλες περιπτώσεις δίνουν κανονικά γραπτές εξετάσεις. Εκθέσεις που γράφουν άλλη διάγνωση από αυτές που αναφέρονται δεν γίνονται δεκτές.

Τι άλλαξαν οι τροποποιήσεις 2024 και 2025: Η του 2024 αντικατέστησε μόνο την κατηγορία Δ: το «προβλήματα λόγου και ομιλίας (δυσαρθρία, τραυλισμός)» έγινε «διαταραχές (προβλήματα) ομιλίας – λόγου», δηλαδή ευρύτερη διατύπωση χωρίς τα δύο παραδείγματα. Η του 2025 άλλαξε μόνο την ορολογία για τους επιτηρητές (Εκπαιδευτικοί Σύμβουλοι αντί για Συντονιστές Εκπαιδευτικού Έργου). Καμία δεν αναφέρει τη ΔΕΠΥ.

Τι σημαίνει για υποψήφιο με ΔΕΠΥ: Η ΔΕΠΥ δεν είναι ξεχωριστή κατηγορία στις Πανελλαδικές. Ειδικός τρόπος εξέτασης δίνεται μόνο αν το ΚΕΔΑΣΥ διαπιστώσει μία από τις κατηγορίες που αναφέρονται, π.χ. αν συνυπάρχει ειδική μαθησιακή δυσκολία όπως η δυσλεξία. Γι' αυτό αξίζει η αξιολόγηση να γίνει νωρίς και να εξετάζει και τις δύο.

Πρακτικά: αν το παιδί σας έχει ΔΕΠΥ και σκέφτεστε ειδικό τρόπο εξέτασης, μιλήστε νωρίς με το ΚΕΔΑΣΥ, από τη Β΄ Λυκείου ή νωρίτερα. Ρωτήστε αν δέχεται ιατρική έκθεση ως συμπληρωματικό στοιχείο και τι πρέπει να γράφει.

Ειδική κατηγορία 5% (εισαγωγή χωρίς εξετάσεις): η ΔΕΠΥ δεν περιλαμβάνεται. Η κατηγορία στηρίζεται στο άρθρο 35 του ν. 3794/2009 και σε κλειστή λίστα σοβαρών παθήσεων με κωδικούς. Η λίστα ορίζεται από την ΚΥΑ Φ.153/146145/Α5/2019 (Β΄ 3557), όπως τροποποιήθηκε το 2022 (Β΄ 6069), το 2023 (Β΄ 6861, προστέθηκαν οι κωδικοί 106–108) και το 2024 (Β΄ 6869, αναδιατυπώθηκαν οι κωδικοί 5, 63 και 79). Στη λίστα δεν υπάρχει ΔΕΠΥ ούτε άλλη ψυχιατρική διαταραχή. Η μόνη νευροαναπτυξιακή κατηγορία είναι ο κωδικός 91: «διάχυτη αναπτυξιακή διαταραχή με ποσοστό αναπηρίας τουλάχιστον 67%». Για εισαγωγή το 2026–2027, η εγκύκλιος Φ.152/152050/Α5/24-11-2025 έδινε προθεσμία αιτήσεων στις Ειδικές Επταμελείς Επιτροπές νοσοκομείων από 1/12/2025 έως 6/2/2026.

Πανεπιστήμιο: προσαρμογές στις εξετάσεις

Ο ν. 4957/2022 (άρθρο 209) προβλέπει Μονάδα Ισότιμης Πρόσβασης για φοιτητές με αναπηρία και ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες σε κάθε ΑΕΙ. Τις προσαρμογές τις ορίζει κάθε ίδρυμα. Για παράδειγμα, το Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας έχει απόφαση Συγκλήτου (ΦΕΚ Β΄ 2431/2023) με εναλλακτικούς τρόπους εξέτασης: προφορικά, μεικτά, σε ήσυχο ή ξεχωριστό χώρο, με προσαρμογή της διάρκειας.

Τι να κάνετε:

1. Βρείτε τη Μονάδα Πρόσβασης του ιδρύματός σας μόλις γραφτείτε, όχι λίγο πριν την εξεταστική.

2. Ρωτήστε τι έγγραφα δέχονται και τι προσαρμογές προσφέρουν συνήθως.

3. Μια ιατρική έκθεση βοηθά όταν περιγράφει συγκεκριμένα τι δυσκολεύει στις εξετάσεις (π.χ. διάσπαση σε θορυβώδη αίθουσα, χρόνος), όχι μόνο τη διάγνωση.

Διάβασμα με ΔΕΠΥ: τι βοηθά

Αντί για «θα διαβάσω περισσότερο», δουλεύουμε με κανόνες «όταν… τότε… επειδή…»: «Όταν κάθομαι να διαβάσω, τότε το κινητό μένει στο άλλο δωμάτιο, επειδή μια ειδοποίηση μου τρώει μισή ώρα.» Λίγοι κανόνες, γραμμένοι, σε εμφανές σημείο.

• Μικρά κομμάτια με σαφή στόχο («3 ασκήσεις», όχι «ένα κεφάλαιο») και διάλειμμα με κίνηση.

• Δοκιμαστικά διαγώνισμα με χρονόμετρο, για να μάθει το μυαλό τον ρυθμό της εξέτασης.

• Ύπνος: στη ΔΕΠΥ η κούραση χειροτερεύει ακόμη περισσότερο την προσοχή. Δείτε ΔΕΠΥ και ύπνος.

Στην αξιολόγηση ρωτώ πάντα για καφεΐνη και ενεργειακά ποτά. Στην περίοδο εξετάσεων πολλοί νέοι τα αυξάνουν για να «συγκεντρωθούν», και αυτό μπορεί να χαλάσει ύπνο και να αυξήσει το άγχος.

Για το άγχος της εξέτασης λέμε στο ιατρείο: αυτό που νιώθετε δεν είναι απόδειξη για την πραγματικότητα. Το «θα τα ξεχάσω όλα» το πρωί της εξέτασης είναι άγχος, όχι πρόβλεψη.

Πότε να ζητήσετε αξιολόγηση

Αν οι δυσκολίες συγκέντρωσης υπάρχουν από το δημοτικό και δεν εμφανίστηκαν μόνο με το στρες των εξετάσεων, αξίζει μια σωστή αξιολόγηση. Δείτε Αξιολόγηση ΔΕΠΥ ενηλίκων και Σπουδές στο εξωτερικό με ΔΕΠΥ.

Αποποίηση: Οι κανόνες αλλάζουν με υπουργικές αποφάσεις και εγκυκλίους. Επιβεβαιώστε με το Λύκειο, το ΚΕΔΑΣΥ ή το ίδρυμα.

Πηγές

• ΦΕΚ Β΄ 6527/28.11.2024, Υ.Α. Φ.251/142612/Α5 (τροποποίηση παρ. Δ άρθρου 1 της Φ.251/22806/Α5/2021): stadiodromia.gr

• ΦΕΚ Β΄ 2064/30.04.2025, Υ.Α. Φ.251/43567/Α5: ΦΕΚ (pdf)

• Ενοποιημένο κείμενο κατηγοριών Α–Δ και τροποποιήσεων 2022 (παράταση έως 30΄ με απόφαση ΚΕΔΑΣΥ): edu.klimaka.gr

• Εθνικό Μητρώο Διοικητικών Διαδικασιών, εξέταση υποψηφίων με αναπηρία: mitos.gov.gr

• Εγκύκλιος Φ.251/64200/Α5/22-5-2026 (πλαίσιο Πανελλαδικών 2026): compass.mysch.gr

• Λίστα σοβαρών παθήσεων 5% με κωδικούς (ΚΥΑ 2019–2023): alfavita.gr

• Εγκύκλιος Φ.152/152050/Α5/24-11-2025 (πιστοποιητικά 5%, εισαγωγή 2026–2027): edu.klimaka.gr

• ΚΥΑ Φ.153/149280/Α5/2024, ΦΕΚ Β΄ 6869/16-12-2024: e-nomothesia.gr

• Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας, απόφαση 8252/23/ΓΠ, ΦΕΚ Β΄ 2431/2023: phys.uth.gr

• Ερώτηση στη Βουλή 14/7/2025 για τις Μονάδες Ισότιμης Πρόσβασης (άρθρο 209 ν. 4957/2022): hellenicparliament.gr