ΔΕΠΥ Ενηλίκων
Η καθημερινότητα για έναν ενήλικα με Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής / Υπερκινητικότητας (ΔΕΠΥ) μπορεί να μοιάζει με έναν συνεχή αγώνα για να κρατηθούν όλα υπό έλεγχο. Οι υποχρεώσεις αναβάλλονται μέχρι την τελευταία στιγμή, οι προθεσμίες γίνονται δύσκολο να τηρηθούν, τα ραντεβού ξεχνιούνται, οι αποφάσεις λαμβάνονται παρορμητικά και ο νους σπάνια φαίνεται να ηρεμεί.
Για χρόνια, πολλοί ενήλικες καταφέρνουν να αντισταθμίζουν αυτές τις δυσκολίες καταβάλλοντας υπερβολική προσπάθεια, βιώνοντας άγχος, ακολουθώντας άκαμπτες καθημερινές συνήθειες ή δεχόμενοι υποστήριξη από τον περίγυρό τους. Ωστόσο, όταν οι απαιτήσεις της ζωής αυξάνονται –στην εργασία, τις σπουδές, τις σχέσεις ή με τη δημιουργία οικογένειας– οι στρατηγικές αυτές ενδέχεται να μην επαρκούν πλέον.
Η ΔΕΠΥ δεν οφείλεται σε έλλειψη θέλησης, υπευθυνότητας ή αυτοπειθαρχίας. Πρόκειται για μια νευροαναπτυξιακή διαταραχή που ξεκινά από την παιδική ηλικία και μπορεί να συνεχιστεί στην ενήλικη ζωή, αν και ο τρόπος με τον οποίο εκδηλώνεται συχνά αλλάζει με την πάροδο του χρόνου.
Μπορεί να αναγνωριστεί η ΔΕΠΥ στην ενήλικη ζωή;
Ένα άτομο δεν χρειάζεται να ήταν εμφανώς υπερκινητικό ή να είχε χαμηλή απόδοση στο σχολείο για να έχει ΔΕΠΥ. Πολλοί ενήλικες θυμούνται τον εαυτό τους ως παιδιά να αφαιρούνται, να ονειροπολούν, να είναι ανοργάνωτοι ή ασυνεπείς, χωρίς απαραίτητα να προκαλούν προβλήματα μέσα στην τάξη.
Η διάγνωση ενδέχεται να καθυστερήσει όταν:
τα συμπτώματα της διάσπασης προσοχής είναι πιο έντονα·
το άτομο διαθέτει υψηλές γνωστικές ικανότητες που αντισταθμίζουν προσωρινά τις δυσκολίες του·
υπάρχει σημαντική υποστήριξη από την οικογένεια ή το σχολείο·
τα συμπτώματα αποδίδονται σε άγχος, τεμπελιά ή σε έναν «δύσκολο χαρακτήρα»·
το άτομο αναπτύσσει εξαντλητικές στρατηγικές που βασίζονται στον έλεγχο και την τελειομανία·
η κατάθλιψη, μια αγχώδης διαταραχή ή άλλη πάθηση αποτελεί το πρωταρχικό επίκεντρο της θεραπείας.
Η ΔΕΠΥ αναγνωρίζεται λιγότερο συχνά στις γυναίκες, εν μέρει επειδή μπορεί να εκδηλώνεται περισσότερο με διάσπαση προσοχής και εσωτερική ανησυχία παρά με εμφανή υπερκινητικότητα.
Πώς μπορεί να μοιάζει η ΔΕΠΥ στην καθημερινότητα;
Η ΔΕΠΥ εκδηλώνεται διαφορετικά από άτομο σε άτομο. Η παρουσία ορισμένων από τα ακόλουθα χαρακτηριστικά δεν σημαίνει αυτόματα ότι κάποιος έχει ΔΕΠΥ. Πρέπει επίσης να λαμβάνονται υπόψη η διάρκεια, η σοβαρότητα, η ηλικία έναρξης και η επίδρασή τους στην καθημερινή λειτουργικότητα.
Στην Εργασία ή στην Εκπαίδευση
Ένας ενήλικας με ΔΕΠΥ ενδέχεται να:
δυσκολεύεται να ξεκινήσει εργασίες που φαίνονται επαναλαμβανόμενες ή περίπλοκες·
αναβάλλει σημαντικές υποχρεώσεις μέχρι να πλησιάσει η προθεσμία·
αποδίδει καλύτερα μόνο υπό πίεση ή όταν ενδιαφέρεται έντονα για το αντικείμενο·
ξεκινά πολλά έργα (projects) χωρίς να τα ολοκληρώνει όλα·
παραβλέπει λεπτομέρειες σε οδηγίες, μηνύματα ή έγγραφα·
δυσκολεύεται να ιεραρχήσει ποια εργασία πρέπει να έχει προτεραιότητα·
παρουσιάζει έντονες διακυμάνσεις στην παραγωγικότητά του·
εξαντλείται στην προσπάθειά του να παραμείνει οργανωμένος και συνεπής.
Η υπερεστίαση (hyperfocus) μπορεί επίσης να εμφανιστεί κατά τη διάρκεια ιδιαίτερα ελκυστικών δραστηριοτήτων. Το άτομο μπορεί να απορροφηθεί τόσο πολύ που να χάσει την αίσθηση του χρόνου ή να αμελήσει άλλες υποχρεώσεις. Ωστόσο, η υπερεστίαση δεν αποτελεί, από μόνη της, διαγνωστικό κριτήριο για τη ΔΕΠΥ.
Διαχείριση Καθημερινών Υποχρεώσεων
συχνή απώλεια κλειδιών, κινητών τηλεφώνων, εγγράφων ή προσωπικών αντικειμένων·
λησμονιά ραντεβού και υποχρεώσεων·
ακαταστασία που επανέρχεται συνεχώς, παρά τις προσπάθειες για οργάνωση·
δυσκολία στη διαχείριση λογαριασμών και οικονομικών υποχρεώσεων·
λανθασμένο υπολογισμό του χρόνου που θα απαιτήσει μια δραστηριότητα·
καθυστέρηση στις συναντήσεις ή υπερβολικά πρόωρη άφιξη λόγω άγχους για πιθανή καθυστέρηση·
δυσκολία στη δημιουργία και διατήρηση σταθερών καθημερινών συνηθειών.
Στις Σχέσεις
Η ΔΕΠΥ μπορεί να επηρεάσει την επικοινωνία, χωρίς αυτό να υποδηλώνει έλλειψη ενδιαφέροντος, φροντίδας ή αγάπης.
Πιθανές δυσκολίες περιλαμβάνουν:
διακοπή του συνομιλητή προτού ολοκληρώσει τη φράση του·
διάσπαση της προσοχής κατά τη διάρκεια συζητήσεων·
λήθη κοινών υποχρεώσεων ή σημαντικών ημερομηνιών·
παρορμητικές αντιδράσεις σε στιγμές έντασης·
δυσκολία στη σταθερή συμμετοχή στις υποχρεώσεις του σπιτιού·
συγκρούσεις που σχετίζονται με την ασυνέπεια, την ακαταστασία ή τη διαχείριση των οικονομικών.
Συναισθηματική Ευεξία
Ορισμένοι ενήλικες βιώνουν:
έντονη απογοήτευση όταν τα πράγματα δεν εξελίσσονται όπως αναμενόταν·
εκνευρισμό ή απότομες μεταβολές στη συναισθηματική ένταση·
δυσκολία να ηρεμήσουν μετά από μια διαφωνία·
αυξημένη ευαισθησία στην κριτική·
επίμονες ενοχές για ημιτελείς υποχρεώσεις·
χαμηλή αυτοεκτίμηση μετά από χρόνια αρνητικής ανατροφοδότησης.
Οι δυσκολίες στη συναισθηματική ρύθμιση είναι συχνές σε άτομα με ΔΕΠΥ, αλλά δεν επαρκούν από μόνες τους για τη θεμελίωση διάγνωσης.
Υπερκινητικότητα και Παρορμητικότητα στους Ενήλικες
Στην ενήλικη ζωή, η υπερκινητικότητα μπορεί να μην εκδηλώνεται ως συνεχής σωματική κίνηση. Αντίθετα, μπορεί να βιώνεται ως:
εσωτερική ανησυχία·
δυσκολία χαλάρωσης χωρίς κάποια απασχόληση·
συνεχής ανάγκη για ερεθίσματα·
υπερβολική ομιλία·
ανυπομονησία·
γρήγορα εναλλασσόμενα ενδιαφέροντα·
λήψη αποφάσεων χωρίς επαρκή συνεκτίμηση των συνεπειών τους.
Η παρορμητικότητα μπορεί να επηρεάσει τις δαπάνες, την οδήγηση, την επικοινωνία, τις επαγγελματικές αποφάσεις ή τη χρήση ουσιών.
Οι Διαφορετικοί Τύποι Παρουσίασης της ΔΕΠΥ
Ανάλογα με τα επικρατούντα συμπτώματα, η ΔΕΠΥ μπορεί να εμφανιστεί με:
κυρίως απρόσεκτο τύπο (διάσπαση προσοχής)·
κυρίως υπερκινητικό/παρορμητικό τύπο·
συνδυασμένο τύπο.
Η εικόνα μπορεί να αλλάξει κατά τη διάρκεια της ζωής ενός ατόμου. Για παράδειγμα, η εμφανής σωματική υπερκινητικότητα μπορεί να μειωθεί, ενώ οι δυσκολίες που αφορούν τη συγκέντρωση, την οργάνωση ή την παρορμητικότητα συνεχίζουν να επηρεάζουν την καθημερινότητα.
Πότε αυτές οι Δυσκολίες μπορεί να Υποδηλώνουν ΔΕΠΥ;
Η διάσπαση προσοχής, η αναβλητικότητα και η κόπωση δεν υποδηλώνουν πάντα ΔΕΠΥ. Μπορούν να επηρεάσουν οποιονδήποτε, ιδιαίτερα σε περιόδους έντονου στρες, έλλειψης ύπνου ή αυξημένων υποχρεώσεων.
Κατά τη διάρκεια μιας διαγνωστικής αξιολόγησης, ο κλινικός ιατρός εξετάζει εάν οι δυσκολίες:
έχουν τις ρίζες τους στην παιδική ηλικία·
έχουν διάρκεια στον χρόνο και δεν εμφανίστηκαν μόνο πρόσφατα·
εκδηλώνονται σε περισσότερους από έναν τομείς της ζωής·
προκαλούν σημαντική δυσλειτουργία στην εργασία, την εκπαίδευση, τις σχέσεις ή την καθημερινή αυτοφροντίδα·
δεν εξηγούνται καλύτερα από άλλη ψυχιατρική ή ιατρική κατάσταση.
Σύμφωνα με τα τρέχοντα διαγνωστικά κριτήρια, αρκετά συμπτώματα πρέπει να ήταν παρόντα πριν από την ηλικία των 12 ετών, ακόμη και αν δεν είχαν αναγνωριστεί ως ΔΕΠΥ εκείνη την εποχή. CDC
Πώς Διαγιγνώσκεται η ΔΕΠΥ στους Ενήλικες;
Η ΔΕΠΥ δεν μπορεί να διαγνωστεί μέσω μιας απλής εξέτασης, ενός σύντομου ερωτηματολογίου ή ενός διαδικτυακού τεστ. Η διάγνωση απαιτεί μια ολοκληρωμένη κλινική και ψυχιατρική αξιολόγηση από κατάλληλα εκπαιδευμένο επαγγελματία ψυχικής υγείας.
Η διαδικασία μπορεί να περιλαμβάνει:
Αναπτυξιακό Ιστορικό
Ο κλινικός εξετάζει την ανάπτυξη κατά την παιδική ηλικία, τις σχολικές εμπειρίες, τη συμπεριφορά στο σπίτι, τις φιλίες, τις μαθησιακές δυσκολίες και τα πρώιμα σημάδια διάσπασης προσοχής ή παρορμητικότητας.
Προηγούμενες αξιολογήσεις, σχολικοί έλεγχοι προόδου, σχόλια εκπαιδευτικών ή πληροφορίες από τους γονείς και άλλα πρόσωπα μπορεί να είναι χρήσιμα όταν είναι διαθέσιμα. Ωστόσο, η απουσία τέτοιων αρχείων δεν εμποδίζει αυτόματα τη διεξαγωγή της αξιολόγησης.
Αξιολόγηση της Τρέχουσας Λειτουργικότητας
Η αξιολόγηση εξετάζει πώς οι δυσκολίες επηρεάζουν:
την εργασία ή την εκπαίδευση·
τις διαπροσωπικές σχέσεις·
τις υποχρεώσεις του νοικοκυριού·
τη διαχείριση χρόνου και οικονομικών·
την οδήγηση και τη λήψη αποφάσεων·
τη σωματική και ψυχική υγεία.
Δομημένα Εργαλεία Αξιολόγησης
Μπορεί να χρησιμοποιηθούν κατάλληλα εργαλεία, συμπεριλαμβανομένης της κλίμακας ASRS-v1.1, της δομημένης διαγνωστικής συνέντευξης DIVA-5 και πρόσθετων ερωτηματολογίων.
Τα εργαλεία αυτά υποστηρίζουν την κλινική αξιολόγηση, αλλά δεν μπορούν να επιβεβαιώσουν τη διάγνωση από μόνα τους. Οι διεθνείς κατευθυντήριες οδηγίες τονίζουν ότι η ΔΕΠΥ δεν πρέπει να διαγιγνώσκεται αποκλειστικά με βάση μια κλίμακα αυτοαξιολόγησης. NICE
Πληροφορίες από Άλλα Πρόσωπα
Με τη συγκατάθεση του ενδιαφερόμενου, μπορεί να ζητηθούν πληροφορίες από έναν γονέα, σύντροφο ή άλλο πρόσωπο που τον γνωρίζει καλά. Σκοπός δεν είναι η αμφισβήτηση της εμπειρίας του ατόμου, αλλά η πληρέστερη κατανόηση του τρόπου με τον οποίο εκδηλώνονταν οι δυσκολίες με την πάροδο του χρόνου.
Διαφορική Διάγνωση
Συμπτώματα που προσομοιάζουν με τη ΔΕΠΥ μπορεί να σχετίζονται με:
αγχώδεις ή καταθλιπτικές διαταραχές·
διπολική διαταραχή·
χρόνιο στρες ή επαγγελματική εξουθένωση (burnout)·
διαταραχές ύπνου·
διαταραχή μετατραυματικού στρες·
διαταραχές του φάσματος του αυτισμού·
χρήση αλκοόλ ή ουσιών·
παρενέργειες φαρμακευτικής αγωγής·
ιατρικές παθήσεις, όπως ο υποθυρεοειδισμός ή άλλα προβλήματα σωματικής υγείας.
Ορισμένες από αυτές τις καταστάσεις μπορεί να συνυπάρχουν με τη ΔΕΠΥ. Επομένως, η αξιολόγηση δεν περιορίζεται στον προσδιορισμό της παρουσίας της ΔΕΠΥ, αλλά συνεκτιμά τη συνολική ψυχική και σωματική υγεία του ατόμου.
Παθήσεις που μπορεί να Συνυπάρχουν με τη ΔΕΠΥ
Στους ενήλικες, η ΔΕΠΥ μπορεί να συνυπάρχει με:
αγχώδεις διαταραχές·
κατάθλιψη·
διαταραχές ύπνου·
μαθησιακές δυσκολίες·
διαταραχές χρήσης ουσιών·
διαταραχές του φάσματος του αυτισμού·
διαταραχές πρόσληψης τροφής·
άλλες δυσκολίες που αφορούν τη συμπεριφορική ή συναισθηματική ρύθμιση.
Ο εντοπισμός των συνυπαρχουσών παθήσεων είναι σημαντικός, καθώς μπορεί να επηρεάσει τη σειρά, τους στόχους και την ασφάλεια των προτεινόμενων θεραπευτικών παρεμβάσεων.
Διαχείριση της ΔΕΠΥ στους Ενήλικες
Δεν υπάρχει ένα ενιαίο θεραπευτικό πλάνο κατάλληλο για όλους. Η διαχείριση προσαρμόζεται στα συμπτώματα του ατόμου, στον βαθμό της λειτουργικής έκπτωσης, στο ιατρικό ιστορικό, στις συνυπάρχουσες παθήσεις και στις προσωπικές προτεραιότητες.
Μπορεί να περιλαμβάνει μία ή περισσότερες από τις ακόλουθες προσεγγίσεις.
Ψυχοεκπαίδευση
Η κατανόηση του τρόπου με τον οποίο η ΔΕΠΥ επηρεάζει την καθημερινή λειτουργικότητα βοηθά το άτομο να αναγνωρίσει τα πραγματικά εμπόδια που αντιμετωπίζει και να αποφύγει την ερμηνεία κάθε δυσκολίας ως προσωπικής αποτυχίας.
Η ψυχοεκπαίδευση μπορεί επίσης να περιλαμβάνει:
τον εντοπισμό ατομικών μοτίβων συμπεριφοράς·
τη διαχείριση των περιβαλλοντικών απαιτήσεων·
την αναγνώριση και αξιοποίηση των προσωπικών δυνατοτήτων·
την ανάπτυξη ρεαλιστικών προσδοκιών·
τη βελτίωση της επικοινωνίας με μέλη της οικογένειας ή τον σύντροφο.
Πρακτικές Προσαρμογές
Μικρές αλλαγές στο περιβάλλον μπορούν να μειώσουν το βάρος των καθημερινών υποχρεώσεων:
παροχή γραπτών οδηγιών αντί για αποκλειστική στήριξη σε προφορικές·
διάσπαση μεγάλων εργασιών σε μικρότερα, διαχειρίσιμα βήματα·
περιορισμός των ειδοποιήσεων και των ψηφιακών περισπασμών·
εργασία σε σύντομα, σαφώς καθορισμένα χρονικά διαστήματα·
χρήση ενός κεντρικού ημερολογίου και συστήματος υπενθυμίσεων·
καθορισμός συγκεκριμένης θέσης για κλειδιά, έγγραφα και άλλα απαραίτητα αντικείμενα·
χρήση εξωτερικών συστημάτων για την οργάνωση προθεσμιών και προτεραιοτήτων.
Φαρμακευτική Αγωγή
Για ορισμένους ενήλικες, η φαρμακευτική αγωγή μπορεί να μειώσει τα βασικά συμπτώματα της ΔΕΠΥ και να βελτιώσει την καθημερινή λειτουργικότητα. Ωστόσο, δεν χρειάζεται ούτε επιθυμεί κάθε άτομο να λάβει φαρμακευτική αγωγή.
Πριν από την έναρξη της θεραπείας, ο κλινικός ιατρός μπορεί να αξιολογήσει:
το ψυχιατρικό και ιατρικό ιστορικό·
την τρέχουσα φαρμακευτική αγωγή·
την αρτηριακή πίεση και τις σφίξεις·
το σωματικό βάρος·
την καρδιαγγειακή υγεία·
τον κίνδυνο κατάχρησης ή ακατάλληλης χρήσης·
πιθανές αντενδείξεις.
Η επιλογή του φαρμάκου, η ρύθμιση της δόσης και η διάρκεια της θεραπείας εξατομικεύονται. Απαιτείται τακτική παρακολούθηση για την αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας και των πιθανών παρενεργειών. Η φαρμακευτική αγωγή για τη ΔΕΠΥ θα πρέπει να ξεκινά από επαγγελματία υγείας με την κατάλληλη εκπαίδευση και εμπειρία. NICE
Γνωσιακή Συμπεριφορική Ψυχοθεραπεία
Η εξειδικευμένη Γνωσιακή Συμπεριφορική Θεραπεία (CBT) για τη ΔΕΠΥ ενηλίκων δεν περιορίζεται σε γενικές συζητήσεις για τα συναισθήματα. Εστιάζει σε συγκεκριμένες δυσκολίες, όπως:
η έναρξη και ολοκλήρωση εργασιών·
η διαχείριση της αναβλητικότητας·
η ιεράρχηση προτεραιοτήτων·
η διαχείριση του χρόνου·
η ρύθμιση των συναισθημάτων·
η αμφισβήτηση μη βοηθητικών πεποιθήσεων·
η ανάπτυξη και διατήρηση νέων συνηθειών.
Η ψυχοθεραπεία μπορεί να παρέχεται μόνη της ή σε συνδυασμό με φαρμακευτική αγωγή, ανάλογα με τις ανάγκες και τις προτιμήσεις του ατόμου.
Ύπνος, Άσκηση και Καθημερινή Αυτοφροντίδα
Ο σταθερός ύπνος, η τακτική σωματική δραστηριότητα, η ισορροπημένη διατροφή και ο περιορισμός της υπερβολικής χρήσης οθόνης μπορούν να υποστηρίξουν τη συνολική λειτουργικότητα.
Τα μέτρα αυτά δεν υποκαθιστούν την εξειδικευμένη θεραπεία όταν αυτή απαιτείται, αλλά αποτελούν σημαντικά συστατικά στοιχεία ενός ολοκληρωμένου θεραπευτικού πλάνου.
Τι μπορεί να αλλάξει μετά από μια διάγνωση;
Η διάγνωση δεν αλλάζει το παρελθόν ούτε καθορίζει την ταυτότητα ενός ατόμου. Μπορεί, ωστόσο, να προσφέρει ένα ακριβέστερο πλαίσιο για την κατανόηση μακροχρόνιων δυσκολιών.
Με την κατάλληλη υποστήριξη, το άτομο μπορεί να είναι σε θέση να:
οργανώνει τις υποχρεώσεις του πιο αποτελεσματικά·
μειώσει την αναβλητικότητα και τις συχνές κρίσεις της τελευταίας στιγμής·
κατανοεί σαφέστερα τις συναισθηματικές του αντιδράσεις·
βελτιώσει την επικοινωνία στο πλαίσιο των σχέσεών του·
αξιοποιεί καλύτερα τις ικανότητές του·
αναπτύσσει στρατηγικές κατάλληλες για τον δικό του, ιδιαίτερο τρόπο λειτουργίας.
Στόχος της θεραπείας δεν είναι η εξάλειψη κάθε χαρακτηριστικού που σχετίζεται με τη ΔΕΠΥ. Είναι η μείωση της δυσλειτουργίας, με παράλληλη ενίσχυση της ανεξαρτησίας και βελτίωση της ποιότητας ζωής.
Η διαδικασία αξιολόγησης στο Ιατρείο μου
1. Αρχική Κλινική Συνέντευξη
Συζητούνται λεπτομερώς οι τρέχουσες δυσκολίες, το αναπτυξιακό και οικογενειακό ιστορικό, η εκπαίδευση, η επαγγελματική πορεία, οι σχέσεις, ο ύπνος και η γενική υγεία.
2. Δομημένη Αξιολόγηση
Όπου κρίνεται κλινικά σκόπιμο, χρησιμοποιούνται εργαλεία όπως η κλίμακα ASRS-v1.1, η συνέντευξη DIVA-5 και συμπληρωματικά ερωτηματολόγια.
3. Διαφορική Αξιολόγηση
Η αξιολόγηση εξετάζει εάν μια άλλη πάθηση εξηγεί καλύτερα τα συμπτώματα και εάν υπάρχουν συνυπάρχουσες δυσκολίες που πρέπει να αντιμετωπιστούν παράλληλα με τη ΔΕΠΥ.
4. Συζήτηση των Ευρημάτων
Συζητούνται τα ευρήματα της αξιολόγησης, η κλινική εικόνα και οι διαθέσιμες θεραπευτικές επιλογές. Παρέχεται χρόνος για ερωτήσεις και τεκμηριωμένη λήψη αποφάσεων.
5. Εξατομικευμένο Θεραπευτικό Πλάνο
Ανάλογα με τις ανάγκες του ατόμου, το προτεινόμενο πλάνο μπορεί να περιλαμβάνει φαρμακευτική αγωγή, ψυχοεκπαίδευση, πρακτικές παρεμβάσεις ή/και εξειδικευμένη Γνωσιακή Συμπεριφορική Θεραπεία.
6. Παρακολούθηση (Follow-Up)
Η πρόοδος επανεξετάζεται σε τακτά χρονικά διαστήματα. Αξιολογούνται η ανταπόκριση στη θεραπεία, η καθημερινή λειτουργικότητα, οι πιθανές παρενέργειες και η ανάγκη για προσαρμογές.
Τα ραντεβού πραγματοποιούνται διά ζώσης στα Τρίκαλα ή διαδικτυακά (online), όταν η εξ αποστάσεως αξιολόγηση και παρακολούθηση είναι κλινικά κατάλληλες.
Συχνές Ερωτήσεις Σχετικά με τη ΔΕΠΥ Ενηλίκων
Μπορεί κάποιος να έχει ΔΕΠΥ και να ολοκληρώσει πανεπιστημιακές σπουδές;
Ναι. Η καλή ακαδημαϊκή επίδοση δεν αποκλείει τη ΔΕΠΥ. Ορισμένα άτομα τα καταφέρνουν λόγω υψηλών γνωστικών ικανοτήτων, έντονου ενδιαφέροντος, εξωτερικής υποστήριξης ή σημαντικά μεγαλύτερης προσπάθειας από αυτή που είναι εμφανής στους γύρω τους.
Μπορώ να έχω ΔΕΠΥ χωρίς να είμαι Υπερκινητικός;
Ναι. Τα συμπτώματα της διάσπασης προσοχής μπορεί να είναι πιο έντονα, ή η υπερκινητικότητα μπορεί να βιώνεται ως εσωτερική ανησυχία.
Μπορεί η ΔΕΠΥ να ξεκινήσει ξαφνικά στην Ενήλικη Ζωή;
Σύμφωνα με τα τρέχοντα διαγνωστικά κριτήρια, η ΔΕΠΥ έχει αναπτυξιακή έναρξη και ορισμένα συμπτώματα πρέπει να ήταν παρόντα πριν από την ηλικία των 12 ετών. Ωστόσο, ενδέχεται να μην αναγνωριστεί παρά μόνο πολλά χρόνια αργότερα.
Είναι αρκετό ένα Online Τεστ για να διαπιστώσω αν έχω ΔΕΠΥ;
Όχι. Ένα ερωτηματολόγιο μπορεί να υποδείξει ότι μια περαιτέρω αξιολόγηση θα ήταν χρήσιμη, αλλά δεν μπορεί να αντικαταστήσει μια ολοκληρωμένη ψυχιατρική εκτίμηση.
Είναι πάντα απαραίτητη η Φαρμακευτική Αγωγή;
Όχι. Η απόφαση λαμβάνεται εξατομικευμένα, με βάση τη σοβαρότητα των συμπτωμάτων, τον βαθμό δυσλειτουργίας, τις προσωπικές προτιμήσεις και το ιατρικό ιστορικό.
Είναι ασφαλή τα φάρμακα για τη ΔΕΠΥ;
Μπορούν να χρησιμοποιηθούν με ασφάλεια όταν υπάρχει κατάλληλη κλινική ένδειξη, έχουν ολοκληρωθεί οι απαραίτητοι έλεγχοι πριν από την έναρξή τους και παρέχεται τακτική ιατρική παρακολούθηση. Όπως όλα τα φάρμακα, μπορεί να προκαλέσουν παρενέργειες και δεν είναι κατάλληλα για όλους.
Θα πρέπει να λαμβάνω φαρμακευτική αγωγή για το υπόλοιπο της ζωής μου;
Όχι απαραίτητα. Η ανάγκη συνέχισης της θεραπείας επανεξετάζεται ανάλογα με την ανταπόκριση του ατόμου, τις συνθήκες της ζωής του, την καθημερινή λειτουργικότητα και τις προσωπικές του ανάγκες.
Καλύπτεται η θεραπεία της ΔΕΠΥ από τον ΕΟΠΥΥ;
Η συνταγογράφηση και οι διαδικασίες αποζημίωσης εξαρτώνται από το φάρμακο, την κλινική ένδειξη και τις ισχύουσες διατάξεις. Συνεπώς, οι σχετικές πληροφορίες θα πρέπει να επιβεβαιώνονται με βάση το εκάστοτε ισχύον πλαίσιο υγείας.
Μπορεί η αξιολόγηση να γίνει Διαδικτυακά (Online);
Μέρος ή το σύνολο της αξιολόγησης μπορεί να πραγματοποιηθεί διαδικτυακά, εφόσον αυτό είναι κλινικά ενδεδειγμένο. Σε ορισμένες περιπτώσεις, μπορεί να απαιτηθεί διά ζώσης συνάντηση ή πρόσθετη ιατρική εξέταση.
Υπάρχει όφελος στην αναζήτηση διάγνωσης μετά την ηλικία των 40 ή 50 ετών;
Ναι. Δεν υπάρχει ανώτατο ηλικιακό όριο για την αξιολόγηση. Η αναγνώριση και η κατάλληλη αντιμετώπιση μπορούν να βελτιώσουν τη λειτουργικότητα και την ποιότητα ζωής σε οποιαδήποτε ηλικία.
Πότε πρέπει να σκεφτείτε μια εξειδικευμένη Αξιολόγηση;
Μια ψυχιατρική αξιολόγηση μπορεί να είναι χρήσιμη όταν οι δυσκολίες που αφορούν την προσοχή, την οργάνωση, τη διαχείριση χρόνου ή την παρορμητικότητα:
υπάρχουν με κάποια μορφή από την παιδική ηλικία·
επιμένουν παρά τις επανειλημμένες προσπάθειες διαχείρισής τους·
επηρεάζουν περισσότερους από έναν τομείς της ζωής·
προκαλούν συχνά άγχος, συγκρούσεις ή επαγγελματικές δυσκολίες·
σας κάνουν να νιώθετε ότι οι καθημερινές υποχρεώσεις απαιτούν δυσανάλογα μεγάλη προσπάθεια.
Σκοπός μιας αξιολόγησης δεν είναι απλώς η απόδοση μιας διάγνωσης. Είναι η αποσαφήνιση των αιτιών που κρύβονται πίσω από τις δυσκολίες και η διαμόρφωση ενός πρακτικού, ασφαλούς και εξατομικευμένου θεραπευτικού πλάνου.
Κλείστε ραντεβού για αξιολόγηση ΔΕΠΥ ενηλίκων με τον Dr Γεώργιο Μυλωνά.
