ΔΕΠΥ στις γυναίκες: γιατί περνά απαρατήρητη και τι σημαίνει μια όψιμη διάγνωση

Ναι, οι γυναίκες μπορεί να έχουν ΔΕΠΥ, και πολλές διαγιγνώσκονται αργά ή καθόλου, επειδή τα σημάδια συχνά διαφέρουν από το στερεότυπο και μπερδεύονται με άγχος, κατάθλιψη ή «απλώς αποδιοργάνωση». Το να τα πηγαίνετε καλά εξωτερικά δεν την αποκλείει.

Γιατί οι γυναίκες περνούν απαρατήρητες

Το NICE το λέει ευθέως: η ΔΕΠΥ θεωρείται ότι αναγνωρίζεται λιγότερο στα κορίτσια και τις γυναίκες, που παραπέμπονται λιγότερο συχνά για αξιολόγηση, μπορεί να έχουν συχνότερα αδιάγνωστη ΔΕΠΥ και μπορεί να λαμβάνουν συχνότερα λανθασμένη διάγνωση άλλης ψυχικής ή νευροαναπτυξιακής κατάστασης [1]. Μια βρετανική συναινετική έκθεση ειδικών για τις γυναίκες με ΔΕΠΥ προσθέτει τους λόγους: διαφορές στον τρόπο που εμφανίζονται τα συμπτώματα, προκατάληψη φύλου, άλλες καταστάσεις που τραβούν την προσοχή, και στρατηγικές αντιστάθμισης που κρύβουν ή επισκιάζουν τη ΔΕΠΥ. Περιγράφει επίσης μια πιο διακριτική, εσωτερική εικόνα ως συχνή και ζητά από τους κλινικούς να απομακρυνθούν από την εικόνα της ΔΕΠΥ ως προβλήματος συμπεριφοράς [2].

Όταν η εικόνα είναι «ήσυχη», οι γύρω σας, κι εσείς οι ίδιες, ψάχνετε άλλες εξηγήσεις. Αυτό είναι μοτίβο, όχι κανόνας. Δεν είναι ήσυχη κάθε γυναίκα με ΔΕΠΥ, και τα στοιχεία για τις διαφορές φύλου εξακολουθούν να διευρύνονται [6].

Πώς μπορεί να φαίνεται στην ενήλικη ζωή

Τα σημάδια είναι τα ίδια σημάδια της ΔΕΠΥ, αλλά συχνά εμφανίζονται ως ιδιωτική προσπάθεια και εξάντληση και όχι ως ορατή αναστάτωση:

• Τα βγάζετε πέρα με επιπλέον ώρες, λίστες, ξυπνητήρια και σπριντ της τελευταίας στιγμής, και μετά καταρρέετε.

• Ένα μυαλό που δεν σβήνει, με προσοχή που πηδά ή κολλά, και αίσθηση ότι σας πνίγουν τα συνηθισμένα διοικητικά.

• Έντονες συναισθηματικές αντιδράσεις και αίσθηση ότι είστε «υπερβολική» ή «όχι αρκετή».

• Δυσκολία να ξεκινήσετε, να ολοκληρώσετε και να κρατήσετε οργανωμένα το σπίτι και τη δουλειά, κρυμμένη από τους άλλους.

• Χρόνια θεραπείας για άγχος ή χαμηλή διάθεση που δεν εξήγησαν ποτέ όλη την εικόνα.

Αυτά τα χαρακτηριστικά επικαλύπτονται με πολλές άλλες καταστάσεις. Γι’ αυτό ακριβώς χρειάζονται σωστή αξιολόγηση και όχι εικασία.

Τι κοστίζει η αδιάγνωστη ΔΕΠΥ

Μια συστηματική ανασκόπηση οκτώ μελετών για γυναίκες που διαγνώστηκαν ως ενήλικες βρήκε τέσσερα θέματα: επίδραση στην κοινωνική και συναισθηματική ευεξία, δύσκολες σχέσεις, αίσθηση έλλειψης ελέγχου και, μετά τη διάγνωση, αυτοαποδοχή [3]. Η ανασκόπηση είναι μικρή, οπότε τη διαβάζουμε ως εικόνα εμπειρίας και όχι ως ποσοστό.

Οι σκέψεις που χτίζονται με τα χρόνια ακολουθούν γνωστά μοτίβα. Το «πάντα αργώ» είναι υπεργενίκευση. Το «αν δεν τα καταφέρνω όλα, απέτυχα» είναι άσπρο-μαύρη σκέψη. Το «μια γυναίκα πρέπει να τα κρατά όλα μαζί» είναι κανόνας που κληρονομήσατε και όχι γεγονός. Δοκιμάστε τες με μια συγκεκριμένη ερώτηση: αν προλαβαίνετε τρεις από τις πέντε υποχρεώσεις στην ώρα τους, είναι αποτυχία ή δείχνει πού βρίσκεται η πραγματική δυσκολία;

Το να μην είστε καλά σε ένα περιβάλλον που δεν ταιριάζει στον τρόπο που λειτουργεί το μυαλό σας δεν είναι αποτυχία. Είναι αναμενόμενη αντίδραση.

Αν είστε αυτή που βοηθά πάντα και κρατά την παρέα, αξίζει να αναρωτηθείτε αν ο ρόλος είναι και τρόπος να σας συμπαθούν, και αν οι δικές σας ανάγκες λέγονται φωναχτά. Το ότι δίνετε δεν δημιουργεί αυτόματα υποχρέωση να παίρνετε, και οι σχέσεις λειτουργούν καλύτερα όταν αυτά που δίνετε και αυτά που παίρνετε ισορροπούν κάπως.

Ορμόνες και φάσεις της ζωής

Πολλές γυναίκες παρατηρούν ότι η προσοχή, η διάθεση και η ενέργεια αλλάζουν μέσα στον μήνα, μετά τον τοκετό ή γύρω από την εμμηνόπαυση. Η έρευνα εδώ είναι περιορισμένη. Μια συστηματική ανασκόπηση 11 μελετών βρήκε ενδείξεις που υποδεικνύουν σχέση ανάμεσα στα συμπτώματα ΔΕΠΥ και στις ορμόνες φύλου, κυρίως στην εφηβεία και μέσα στον έμμηνο κύκλο, αλλά οι μελέτες ήταν λίγες και μικρές, και η εμμηνόπαυση ειδικά χρειάζεται περισσότερη έρευνα [5]. Σε μία μελέτη 209 γυναικών με ΔΕΠΥ, η προεμμηνορρυσιακή δυσφορική διαταραχή και η επιλόχειος κατάθλιψη ήταν συχνότερες απ’ ό,τι στον γενικό πληθυσμό, και τα συμπτώματα της εμμηνόπαυσης βαθμολογούνταν υψηλότερα [4]. Πρόκειται για συσχέτιση σε κλινικό δείγμα. Δεν αποδεικνύει αιτία, και δεν σημαίνει ότι κάθε ορμονική αλλαγή σε μια γυναίκα είναι ΔΕΠΥ.

Το πρακτικό συμπέρασμα: βοηθά ένα χρονολόγιο. Σημειώστε πότε επιδεινώνονται τα συμπτώματα και φέρτε το στην αξιολόγηση, ώστε ο κλινικός να ξεχωρίσει ό,τι υπήρχε πάντα από ό,τι αλλάζει με μια φάση της ζωής. Δεν θα σας πω ότι οι ορμόνες εξηγούν τα πάντα. Θα σας πω ότι αξίζει να τις κοιτάξουμε.

Δεν οφείλεται κάθε αλλαγή στην προσοχή ή στη διάθεση στη ΔΕΠΥ ή στον κύκλο. Σωματικά προβλήματα, όπως του θυρεοειδούς, μπορεί να φέρουν θολούρα στο μυαλό και άγχος, και να μιμούνται τη ΔΕΠΥ ή να την επιδεινώνουν. Γι’ αυτό ελέγχεται και η σωματική υγεία, και ένα τέτοιο πρόβλημα ρυθμίζεται πρώτα, πριν βγουν συμπεράσματα για τη ΔΕΠΥ.

Πώς γίνεται η σωστή αξιολόγηση

Το NICE απαιτεί πλήρη κλινική και ψυχοκοινωνική αξιολόγηση, αναπτυξιακό και ψυχιατρικό ιστορικό και αναφορές παρατηρητών όπου γίνεται. Τα συμπτώματα πρέπει να εμφανίζονται συχνά, σε δύο ή περισσότερα περιβάλλοντα, και να προκαλούν τουλάχιστον μέτρια λειτουργική έκπτωση. Ένα ερωτηματολόγιο από μόνο του δεν αρκεί [1]. Στο ιατρείο ο πυρήνας είναι η δομημένη συνέντευξη DIVA-5, που περνά από τα 18 συμπτώματα του DSM-5 στην παιδική και την ενήλικη ζωή, με παραδείγματα και επίπτωση στην καθημερινότητα [7]. Επειδή οι άλλες καταστάσεις είναι συχνές, εξετάζουμε και το άγχος και την κατάθλιψη, χωρίς να τα θεωρούμε δεδομένα.

Το ερωτηματολόγιο ASRS στη σελίδα των τεστ μπορεί να είναι πρώτο βήμα, αλλά το αποτέλεσμα δεν επιβεβαιώνει ούτε αποκλείει τη ΔΕΠΥ. Η διαδικασία, το κόστος και ο τρόπος εξηγούνται στο άρθρο για την αξιολόγηση ΔΕΠΥ ενηλίκων, και ο οδηγός προετοιμασίας λέει τι να φέρετε.

Γυρίζουμε και στο σχολείο, με συγκεκριμένες ερωτήσεις: πώς ήταν οι βαθμοί σας, τι έλεγαν οι δάσκαλοι για εσάς, πώς ήταν το διάβασμα; Απαντήσεις όπως «δεν συγκεντρωνόμουν στο διάβασμα» ή «έπρεπε να υπογραμμίζω τα πάντα για να καταλάβω» λένε περισσότερα από ένα γενικό «ήμουν μια χαρά». Σε κορίτσια που ήταν ήσυχα στην τάξη, τέτοιες λεπτομέρειες μπορεί να είναι το σημείο όπου φαίνονται τα πρώτα σημάδια.

Μετά τη διάγνωση

Μια όψιμη διάγνωση μπορεί να φέρει ανακούφιση και πένθος μαζί. Είναι φυσιολογικό να πενθείτε εμπειρίες που χάσατε. Είναι μέρος της επούλωσης. Η συμπόνια προς τον εαυτό δεν είναι οίκτος, είναι αναγνώριση της δύναμής σας.

Μετά την αξιολόγηση, οι επιλογές τίθενται μαζί, συμπεριλαμβανομένων των ψυχολογικών προσεγγίσεων και, όπου ταιριάζει, των ιατρικών, με τις πιθανές παρενέργειες να συζητιούνται από την αρχή, με χρονοδιάγραμμα και περίοδο δοκιμής. Η απόφαση είναι κοινή, και το αν θα προταθεί οποιαδήποτε θεραπεία αποφασίζεται μετά την αξιολόγηση, ποτέ πριν. Μετά την αξιολόγηση φεύγετε με κοινή κατανόηση του προφίλ σας, συγκεκριμένα επόμενα βήματα και ορισμένο διάστημα για να δούμε πώς λειτουργούν.

Μετράει και η σειρά της θεραπείας. Όταν το άγχος ή η κατάθλιψη είναι έντονα τη στιγμή της διάγνωσης, αντιμετωπίζονται πρώτα, γιατί η θεραπεία της ΔΕΠΥ μπορεί να τα επιδεινώσει. Αυτό δεν είναι βήμα προς τα πίσω. Η διάγνωση εξακολουθεί να καθοδηγεί το σχέδιο· απλώς ορίζει τι προηγείται.

Πότε να ζητήσετε αξιολόγηση

Δεν χρειάζεται να καταρρέετε. Το ερώτημα είναι αν αυτές οι δυσκολίες εμποδίζουν σε τακτική βάση τη δουλειά, τις σπουδές, τις σχέσεις ή την καθημερινή λειτουργικότητα και αν πηγαίνουν πίσω στην παιδική ηλικία. Η απλή δυσφορία δεν είναι το κριτήριο. Η επαναλαμβανόμενη παρεμβολή είναι. Το να περιμένετε να ηρεμήσουν τα πράγματα σπάνια λύνει το ζήτημα, επειδή η αποφυγή κρατά το ερώτημα ανοιχτό. Η δράση προηγείται της διάθεσης: κλείστε την πρώτη συνεδρία και σημειώστε τρεις πραγματικές καταστάσεις του τελευταίου μήνα.

Δέχομαι ενήλικες στα Τρίκαλα, την Καρδίτσα, την Καλαμπάκα και online σε όλη την Ελλάδα, στα ελληνικά ή τα αγγλικά. Η αξιολόγηση γίνεται συνήθως σε 2 συνεδρίες διάρκειας 45 λεπτών, των 130 € η καθεμία. Δείτε τη σελίδα ΔΕΠΥ ενηλίκων ή κλείστε ραντεβού απευθείας.

Ενημερωτικό περιεχόμενο. Δεν αντικαθιστά την εξατομικευμένη αξιολόγηση.

Πηγές

1. NICE. Attention deficit hyperactivity disorder: diagnosis and management (NG87), recommendations 1.2.2, 1.3.1–1.3.3. https://www.nice.org.uk/guidance/ng87/chapter/recommendations (ανακτήθηκε 29/10/2026)

2. Young S, Adamo N, Ásgeirsdóttir BB, et al. Females with ADHD: An expert consensus statement taking a lifespan approach providing guidance for the identification and treatment of attention-deficit/hyperactivity disorder in girls and women. BMC Psychiatry 2020;20(1):404. https://doi.org/10.1186/s12888-020-02707-9

3. Attoe DE, Climie EA. Miss. Diagnosis: A Systematic Review of ADHD in Adult Women. J Atten Disord 2023;27(7):645-657. https://doi.org/10.1177/10870547231161533

4. Dorani F, Bijlenga D, Beekman ATF, van Someren EJW, Kooij JJS. Prevalence of hormone-related mood disorder symptoms in women with ADHD. J Psychiatr Res 2021;133:10-15. https://doi.org/10.1016/j.jpsychires.2020.12.005

5. Osianlis E, et al. ADHD and Sex Hormones in Females: A Systematic Review. J Atten Disord 2025;29(9):706-723. https://doi.org/10.1177/10870547251332319

6. Kooij JJS, Bijlenga D, Salerno L, et al. Updated European Consensus Statement on diagnosis and treatment of adult ADHD. Eur Psychiatry 2019;56:14-34. https://doi.org/10.1016/j.eurpsy.2018.11.001

7. DIVA Foundation. About DIVA-5. https://www.divacenter.eu/diva-5/about-diva-5/ (ανακτήθηκε 29/10/2026)