Ψυχίατρος ή ψυχολόγος; Πότε σε ποιον να απευθυνθείτε

Και οι δύο μπορούν να κάνουν ψυχοθεραπεία, αλλά μόνο ο ψυχίατρος είναι ιατρός· άρα μόνο εκείνος μπορεί να αποκλείσει σωματική αιτία, να συνταγογραφήσει φάρμακο ή να εκδώσει ιατρική βεβαίωση. Αν θέλετε κυρίως να μιλήσετε για κάτι που σας απασχολεί, μπορείτε να ξεκινήσετε από ψυχολόγο ή από ψυχίατρο που κάνει ψυχοθεραπεία. Ξεκινήστε από ψυχίατρο όταν τα συμπτώματα είναι έντονα, μπορεί να χρειάζεται φάρμακο ή δεν ξέρετε τι ακριβώς συμβαίνει.

Τι είναι ο καθένας στην Ελλάδα

Ο ψυχολόγος

Ο ψυχολόγος έχει πτυχίο Τμήματος Ψυχολογίας ΑΕΙ και άδεια άσκησης επαγγέλματος. Χωρίς την άδεια, κανείς δεν επιτρέπεται να ασκεί το επάγγελμα ή να χρησιμοποιεί τον τίτλο (ν. 991/1979) [1]. Οι ψυχολόγοι κάνουν ψυχολογική αξιολόγηση (π.χ. ψυχομετρικά τεστ), συμβουλευτική και, με την κατάλληλη εκπαίδευση, ψυχοθεραπεία. Δεν κάνουν ιατρική διάγνωση και δεν συνταγογραφούν. Ο κώδικας δεοντολογίας τους ορίζει ότι δεν δίνουν ιατρικές συμβουλές και σας παραπέμπουν σε ιατρό όταν το πρόβλημα το απαιτεί [2]. Αυτό δεν είναι αδυναμία του επαγγέλματος· είναι σαφής καταμερισμός εργασίας.

Ο ψυχίατρος

Ο ψυχίατρος είναι ιατρός που ειδικεύτηκε στην Ψυχιατρική. Το Υπουργείο Υγείας ορίζει ελάχιστη διάρκεια ειδίκευσης πέντε έτη [3]. Επειδή είναι ιατρός, μπορεί να αναζητήσει σωματικά αίτια των συμπτωμάτων σας, να συνταγογραφήσει και, μετά από εξέταση, να εκδώσει ιατρικό πιστοποιητικό [4].

Τι κάνουν οι ψυχολόγοι και συνήθως όχι οι ψυχίατροι

Υπάρχει δουλειά που ανήκει κυρίως στους ψυχολόγους. Η χορήγηση και η ερμηνεία ψυχολογικών τεστ είναι επαγγελματική τους δραστηριότητα σύμφωνα με τον κώδικα δεοντολογίας τους [2]: για παράδειγμα τεστ νοημοσύνης, νευροψυχολογικός έλεγχος της μνήμης και της προσοχής, και αξιολόγηση μαθησιακών δυσκολιών όπως η δυσλεξία. Στο ιατρείο, όταν υπάρχει υποψία δυσλεξίας, σας παραπέμπουμε σε ψυχολόγο για αυτή την αξιολόγηση. Πολλοί ψυχολόγοι δουλεύουν επίσης με ζευγάρια, οικογένειες και παιδιά, κάτι που το ιατρείο δεν προσφέρει. Ένας καλός ψυχίατρος ξέρει πότε το σωστό επόμενο βήμα είναι ένας ψυχολόγος.

Ψυχοθεραπεία: ποιος μπορεί να την προσφέρει

Το Υπουργείο Υγείας απάντησε στη Βουλή τον Απρίλιο του 2026 ότι η ψυχοθεραπεία είναι θεραπευτική πράξη που μπορούν να ασκούν νευρολόγοι, ψυχίατροι και ψυχολόγοι. Οι τίτλοι «ψυχοθεραπευτής», «σύμβουλος ψυχικής υγείας» και «life coach» δεν είναι θεσμικά κατοχυρωμένοι [1]. Όταν λοιπόν κάποιος λέει ότι είναι ψυχοθεραπευτής, ρωτήστε ποιο είναι το βασικό του επάγγελμα, τι εκπαίδευση έχει στη μέθοδο που εφαρμόζει και αν έχει επίβλεψη. Οι καλοί επαγγελματίες απαντούν χωρίς δυσκολία.

Πότε ξεκινάτε από ποιον

Ζητάμε βοήθεια όταν το άγχος, η πεσμένη διάθεση ή η ντροπαλότητα εμποδίζουν συστηματικά τις σχέσεις, τη δουλειά ή την καθημερινή λειτουργικότητα, όχι απλώς όταν νιώθουμε δυσφορία. Για να μιλήσετε με ψυχολόγο ή ψυχοθεραπευτή δεν χρειάζεται να φτάσετε εκεί· αυτό είναι το σημείο όπου μετράει η ψυχιατρική αξιολόγηση. Δείτε μετά τις δύο λίστες.

Αν θέλετε κυρίως ψυχοθεραπεία, καλό πρώτο βήμα είναι ψυχολόγος ή ψυχίατρος που κάνει ψυχοθεραπεία, αν

• έχετε άγχος, πένθος, χωρισμό ή μεγάλη αλλαγή στη ζωή σας, αλλά τις περισσότερες μέρες λειτουργείτε·

• η πεσμένη διάθεση ή η ανησυχία είναι ήπια έως μέτρια και θέλετε χώρο να μιλήσετε και να μάθετε πρακτικές δεξιότητες·

• δεν θέλετε φάρμακο. Ούτε ο ψυχίατρος δίνει φάρμακο αυτόματα· η ψυχοθεραπεία χωρίς φάρμακο είναι συχνά η πρώτη επιλογή.

Για την ήπιας βαρύτητας κατάθλιψη, οι τρέχουσες οδηγίες συστήνουν να ξεκινά κανείς με την πιο ήπια αποτελεσματική επιλογή και να μη δίνονται αντικαταθλιπτικά ως συνήθης πρώτη κίνηση, εκτός αν τα προτιμά ο ίδιος ο ασθενής [5].

Ο ψυχίατρος είναι καλύτερο πρώτο βήμα αν

• έχετε σκέψεις να βλάψετε τον εαυτό σας ή δεν μπορείτε να κρατήσετε τον εαυτό σας ασφαλή·

• μετά βίας κοιμάστε, τρώτε ή δουλεύετε, ή αυτό κρατά εβδομάδες·

• έχετε περιόδους με πολύ υψηλή ενέργεια και ελάχιστη ανάγκη για ύπνο, ακούτε ή βλέπετε πράγματα που οι άλλοι δεν αντιλαμβάνονται, ή νιώθετε έντονα ότι οι άλλοι στρέφονται εναντίον σας·

• παίρνετε ήδη ψυχιατρική αγωγή ή πιστεύετε ότι μπορεί να τη χρειάζεστε·

• το αλκοόλ ή οι ουσίες έχουν μπει στην εικόνα·

• υποψιάζεστε σωματικό αίτιο ή χρειάζεστε ιατρική βεβαίωση. Σωματικά προβλήματα, όπως του θυρεοειδούς, μπορεί να φέρουν θολούρα στο μυαλό και άγχος και να μιμούνται ή να επιδεινώνουν τη ΔΕΠΥ ή μια αγχώδη διαταραχή· τότε ρυθμίζεται πρώτα το σωματικό πρόβλημα και η υπόλοιπη εικόνα διαβάζεται μετά·

• θέλετε αξιολόγηση για ΔΕΠΥ ενηλίκων. Στο ιατρείο γίνεται από τον ψυχίατρο, με τη δομημένη συνέντευξη DIVA-5, συνήθως σε δύο συνεδρίες διάρκειας 45 λεπτών.

Αν δεν ξέρετε, μην περιμένετε να μάθετε

Πολλοί κολλάνε ακριβώς εδώ. Υπάρχουν δύο συνηθισμένες παγίδες. Η πρώτη είναι η άσπρο-μαύρη σκέψη: «ή είμαι αρκετά χάλια για ψυχίατρο ή δεν αξίζει να απασχολήσω κανέναν». Η δεύτερη είναι να περιμένετε να περάσει πρώτα το άγχος και μετά να κλείσετε ραντεβού. Όταν η αποφυγή συντηρεί το πρόβλημα, δεν βοηθά η αναμονή να φύγει το άγχος. Βοηθά ένα μικρό, συγκεκριμένο βήμα. Όταν δεν υπάρχει ενέργεια, η δράση προηγείται της διάθεσης. Κλείστε πρώτα το ραντεβού, νιώστε έτοιμοι μετά.

Κι αν χτυπήσετε τη «λάθος» πόρτα, είναι αποτυχία; Όχι. Ένας καλός ψυχολόγος ή ψυχίατρος θα σας το πει και θα σας στείλει στη σωστή.

Φάρμακο ή θεραπεία; Δεν είναι «ή το ένα ή το άλλο»

Η επίσκεψη σε ψυχίατρο δεν σημαίνει αυτόματα φάρμακο, και η επίσκεψη σε ψυχολόγο δεν το αποκλείει. Στη μείζονα κατάθλιψη, τη διαταραχή πανικού και την ιδεοψυχαναγκαστική διαταραχή, μια μετα-ανάλυση 52 τυχαιοποιημένων μελετών έδειξε ότι η προσθήκη ψυχοθεραπείας στη φαρμακευτική αγωγή με αντικαταθλιπτικά είχε καλύτερο αποτέλεσμα από τη φαρμακευτική αγωγή μόνη της [6]. Όταν λοιπόν χρησιμοποιείται φάρμακο, αξίζει να ρωτήσετε και για θεραπεία παράλληλα.

Οι επιλογές παρουσιάζονται και αποφασίζονται μαζί. Συχνά προηγείται μια ψυχοθεραπευτική προσπάθεια και η φαρμακευτική αγωγή μένει ως εναλλακτική, αν η θεραπεία μόνη της δεν αρκεί. Αν επιλεγεί φάρμακο, συζητάμε τις παρενέργειες με χρονοδιάγραμμα και περίοδο δοκιμής και βλέπουμε μαζί πώς πάει. Οι οδηγίες λένε το ίδιο σε γενικές γραμμές: συζητήστε τις επιλογές, ώστε να ταιριάζουν στις ανάγκες και τις προτιμήσεις σας [5]. Μετά το ραντεβού, ο ιατρός αποφασίζει τι είναι κατάλληλο· δεν υπόσχεται τίποτα εκ των προτέρων.

Για τη ΔΕΠΥ ενηλίκων, η ψυχοθεραπευτική πλευρά είναι γνωσιακή συμπεριφορική θεραπεία (CBT), δομημένη και σύντομη, εστιασμένη σε δεξιότητες για το παρόν και όχι στο μακρινό παρελθόν. Και η σειρά είναι σαφής: πρώτα αξιολόγηση και μετά θεραπεία, ώστε η διάγνωση να καθοδηγεί την επιλογή ανάμεσα σε ψυχοθεραπεία, φάρμακο ή και τα δύο.

Όταν συνεργάζονται οι δύο

Συχνά είναι ο καλύτερος συνδυασμός. Ο ψυχολόγος σας βλέπει κάθε μία ή δύο εβδομάδες για θεραπεία. Ο ψυχίατρος σας βλέπει πιο αραιά, για να ξαναδεί τη διάγνωση και, αν χρειάζεται, την αγωγή. Με τη συγκατάθεσή σας, μοιράζονται ό,τι έχει σημασία. Αν επισκεφθείτε ψυχίατρο που κάνει και ψυχοθεραπεία, όπως εγώ, τα δύο μπορούν να γίνονται στον ίδιο χώρο.

Όταν είναι επείγον

Αν εσείς ή κάποιος άλλος βρίσκεται σε άμεσο κίνδυνο, καλέστε το 112, τον ευρωπαϊκό αριθμό έκτακτης ανάγκης, δωρεάν [7], ή το ΕΚΑΒ στο 166 [8]. Η 24ωρη Γραμμή Παρέμβασης για την Αυτοκτονία 1018 είναι ανώνυμη και εμπιστευτική και καλείται από οποιοδήποτε τηλέφωνο στην Ελλάδα [9]. Μην περιμένετε ραντεβού.

Αν είστε ξένος ή τουρίστας στην Ελλάδα

Η γλώσσα έχει σημασία σε αυτή τη δουλειά. Οι συνεδρίες στο ιατρείο γίνονται στα ελληνικά ή στα αγγλικά, δια ζώσης στα Τρίκαλα ή online σε όλη την Ελλάδα. Οι ψυχίατροι συνταγογραφούν στην Ελλάδα μέσω του συστήματος ηλεκτρονικής συνταγογράφησης, που μπορεί να σας στείλει τη συνταγή με SMS ή email αντί για έντυπο [10]. Αν δεν έχετε ΑΜΚΑ, ο ιατρός μπορεί να εκδώσει ηλεκτρονική συνταγή με το διαβατήριο και το email σας. Δεν υπάρχει αποζημίωση από τον ΕΟΠΥΥ, άρα πληρώνετε ολόκληρη την τιμή στο φαρμακείο. Ο κωδικός έρχεται με email και τον δίνετε στον φαρμακοποιό. Ισχύει και για τουρίστες και για ελεγχόμενα φάρμακα. Αν μια συνταγή είναι κατάλληλη, το αποφασίζει ο ιατρός μετά το ραντεβού. Διαβάστε τον αναλυτικό οδηγό για τη συνταγογράφηση χωρίς ΑΜΚΑ.

Πόσο κοστίζει εδώ

Η συνεδρία στο ιατρείο κοστίζει 130 €. Η αξιολόγηση ΔΕΠΥ ενηλίκων συνήθως χρειάζεται δύο συνεδρίες διάρκειας 45 λεπτών. Για τις τιμές άλλων επαγγελματιών δεν μπορώ να μιλήσω· ρωτήστε τον καθένα πριν κλείσετε.

Πώς κλείνετε ραντεβού

Αν δεν είστε σίγουροι ποιος από τους δύο σας χρειάζεται, πείτε το όταν κλείνετε. Αν δεν είμαι εγώ ο κατάλληλος, θα σας το πω. Δείτε την ψυχιατρική αξιολόγηση, την ψυχοθεραπεία και τη ΔΕΠΥ ενηλίκων, ή κλείστε ραντεβού. Τρίκαλα, Καρδίτσα, Καλαμπάκα και online σε όλη την Ελλάδα.

Πηγές

1. Υπουργείο Υγείας, απάντηση στη Βουλή, Αρ. Πρωτ. 9969, 28/4/2026 (ν. 991/1979· π.δ. 157/1991 για την ψυχοθεραπεία· «ψυχοθεραπευτής», «σύμβουλος ψυχικής υγείας», «life coach» όχι θεσμικά κατοχυρωμένα). https://www.hellenicparliament.gr/UserFiles/67715b2c-ec81-4f0c-ad6a-476a34d732bd/13278530.pdf

2. Κώδικας Δεοντολογίας Ψυχολόγων, ΥΑ Γ5β/Γ.Π.οικ.42984, ΦΕΚ Β΄ 2344/18.6.2019, άρθρο 4 (παραπομπή σε ιατρό· όχι ιατρικές συμβουλές). https://dsanet.gr/Epikairothta/Nomothesia/YA%202344_2019.htm

3. Υπουργείο Υγείας, «Εκπαίδευση στην ιατρική ειδικότητα της Ψυχιατρικής», ΥΑ Γ5α/Γ.Π.οικ.48900/27.6.2019, ΦΕΚ Β΄ 2745/3.7.2019 (ελάχιστη διάρκεια 5 έτη). moh.gov.gr (11615)

4. Κώδικας Ιατρικής Δεοντολογίας (ν. 3418/2005), άρθρα 1 και 5 (ιατρική πράξη· ιατρικά πιστοποιητικά μετά από εξέταση). https://isathens.gr/images/nomoi/kodikas_iatrikis_dentologias_2025.pdf

5. Kendrick T, et al. Management of depression in adults: summary of updated NICE guidance. BMJ 2022;378:o1557. https://doi.org/10.1136/bmj.o1557

6. Cuijpers P, et al. Adding psychotherapy to antidepressant medication in depression and anxiety disorders: a meta-analysis. World Psychiatry 2014;13(1):56-67. https://doi.org/10.1002/wps.20089

7. Γενική Γραμματεία Πολιτικής Προστασίας, ευρωπαϊκός αριθμός έκτακτης ανάγκης 112. https://civilprotection.gov.gr/sites/default/files/syskepsh_gia_112.pdf

8. Υπουργείο Υγείας, «166 ΕΚΑΒ – Χρήσιμα τηλέφωνα». https://www.moh.gov.gr/articles/citizen/xrhsima-thlefwna-amp-dieythynseis/196-166-ekab

9. Υπουργείο Υγείας, Πρόληψη αυτοκτονιών – Γραμμή Παρέμβασης 1018 (ΚΛΙΜΑΚΑ). moh.gov.gr (12793)

10. ΗΔΙΚΑ, Άυλη ηλεκτρονική συνταγογράφηση φαρμάκων (ανακοίνωση 28/3/2020, τελευταία τροποποίηση 14/12/2023). https://www.idika.gr/ayli-ilektroniki-syntagografisi-farmakon-ilektroniki-syntagografisi-farmakon-se-chronios-paschontes/