ΔΕΠΥ και μετακόμιση στο εξωτερικό: συνέχεια φροντίδας

Η μετακόμιση στο εξωτερικό με ΔΕΠΥ πηγαίνει καλύτερα όταν βλέπετε τη συνέχεια της φροντίδας ως μικρό project με χρονοδιάγραμμα: μια κλινική περίληψη μίας σελίδας, τρεις ελέγχους για τους κανόνες και έναν συγκεκριμένο κλινικό που θα σας παρακολουθεί στη νέα χώρα.

Γιατί να το σχεδιάσετε

Όταν η θεραπεία αλλάζει χέρια χωρίς περίληψη, τότε ο νέος κλινικός ξεκινά από το μηδέν, επειδή δεν γνωρίζει τη διάγνωσή σας, τι δοκιμάστηκε, τι βοήθησε και τι παρακολουθούνταν. Σύμφωνα με το PubMed, τα βρετανικά πρότυπα ποιότητας για την αξιολόγηση ΔΕΠΥ ενηλίκων σημειώνουν ότι οι αξιολογήσεις χαμηλής ποιότητας μπορεί να μη γίνονται αποδεκτές από άλλους κλινικούς ή υπηρεσίες, με αποτέλεσμα επαναλαμβανόμενες αξιολογήσεις και καθυστέρηση στη θεραπεία [2]. Ένα καθαρό, τεκμηριωμένο ιστορικό επιτρέπει σε κάποιον άλλον να συνεχίσει από εκεί που σταμάτησε ο προηγούμενος κλινικός.

Η μετακόμιση είναι από μόνη της περίοδος άγχους. Το να νιώθετε αποσταθεροποιημένοι όταν αλλάζουν μαζί οι ρουτίνες, η γλώσσα και οι άνθρωποι είναι αναμενόμενη αντίδραση, όχι αποτυχία. Ένα σχέδιο μειώνει το φορτίο, επειδή λιγότερα πράγματα χρειάζεται να θυμάστε ή να αποφασίσετε την τελευταία στιγμή.

Βήμα 1: Ζητήστε μια κλινική περίληψη μίας σελίδας

Ζητήστε από τον σημερινό σας κλινικό ένα σύντομο έγγραφο, στα αγγλικά ή, αν γίνεται, στη γλώσσα του προορισμού. Να αναφέρει:

• Τη διάγνωσή σας, πότε και από ποιον έγινε και με ποια μέθοδο (π.χ. δομημένη συνέντευξη).

• Τη γενική ονομασία (δραστική ουσία) κάθε φαρμάκου και όχι την εμπορική, επειδή οι εμπορικές ονομασίες διαφέρουν από χώρα σε χώρα.

• Μορφή, περιεκτικότητα και τρέχουσα δόση, όπως τις έχει γράψει ο συνταγογράφος σας.

• Τι δοκιμάστηκε πριν και τι συνέβη.

• Ποιες μετρήσεις ή εξετάσεις παρακολουθεί ο συνταγογράφος και τα πιο πρόσφατα αποτελέσματα.

• Τι πρέπει να γνωρίζει ο επόμενος κλινικός, όπως άλλες καταστάσεις, ύπνο και διάθεση.

Η περίληψη αυτή απευθύνεται στον επόμενο κλινικό. Διαφέρει από μια επιστολή για πανεπιστήμιο ή εργοδότη, που έχει άλλον σκοπό και ζητιέται ξεχωριστά.

Αν βρίσκεστε ακόμη στην Ελλάδα, ο οδηγός για την αξιολόγηση εξηγεί πώς γίνεται η αξιολόγηση ΔΕΠΥ ενηλίκων στο ιατρείο. Κάθε απόφαση για θεραπεία λαμβάνεται από τον ιατρό μετά το ραντεβού, μαζί σας.

Αν η αξιολόγηση γίνεται πριν φύγετε, φροντίστε νωρίς για ένα τρίτο πρόσωπο. Η οριστική διάγνωση ΔΕΠΥ περιμένει τη μαρτυρία κάποιου που σας γνωρίζει, ιδανικά ενός γονέα που θυμάται την παιδική σας ηλικία, ή του συντρόφου σας. Αν αυτό δεν γίνεται, η απόφαση στηρίζεται στην κλινική συνέντευξη. Ζητήστε το πριν αρχίσουν οι βαλίτσες.

Βήμα 2: Τρεις έλεγχοι πριν ταξιδέψετε

1. Μπορώ να το περάσω από τα σύνορα; Οι κανόνες διαφέρουν ανά χώρα και ορισμένα φάρμακα για ΔΕΠΥ είναι ελεγχόμενες ουσίες. Επίσημες σελίδες συμβουλεύουν να ελέγξετε τους κανόνες της χώρας προορισμού πριν από το ταξίδι, μέσω των τελωνείων ή του οργανισμού φαρμάκων της ή της πρεσβείας της, και αναφέρουν το Διεθνές Συμβούλιο Ελέγχου Ναρκωτικών του ΟΗΕ (INCB) για τους κανόνες των ελεγχόμενων ουσιών [5]. Ως παράδειγμα, η σελίδα του GOV.UK «Take medicine in or out of the UK», που διάβασα στις 29/10/2026, λέει ότι μπορείτε να φέρετε έως τρεις μήνες προμήθεια, ότι αν δεν είστε κάτοικος του ΗΒ χρειάζεστε επιστολή που αποδεικνύει ότι το φάρμακο σας συνταγογραφήθηκε, και ότι μεγαλύτερη προμήθεια είναι εφικτή μόνο σε εξαιρετικές περιπτώσεις· δείτε τη σελίδα για τις ακριβείς προϋποθέσεις [3]. Επίσημες σελίδες της Φινλανδίας και της Ελβετίας περιγράφουν επίσης πιστοποιητικό Σένγκεν για φάρμακα που ταξινομούνται ως ναρκωτικά όταν ταξιδεύετε στον χώρο Σένγκεν· η ελβετική σελίδα το περιορίζει σε θεραπεία έως 30 ημερών [4][5]. Τι ισχύει για ελληνική συνταγή και πώς εκδίδεται τέτοιο πιστοποιητικό στην Ελλάδα δεν είναι διαθέσιμο εδώ: ρωτήστε τον συνταγογράφο σας και την αρμόδια ελληνική αρχή.

2. Μπορώ να το βρω εκεί; Η διαθεσιμότητα, οι κανόνες συνταγογράφησης και το ποιος μπορεί να συνταγογραφήσει διαφέρουν. Για την εκτέλεση ελληνικής συνταγής στη νέα χώρα: μέσα στην ΕΕ, η Οδηγία 2011/24/ΕΕ (άρθρο 11) προβλέπει ότι μια συνταγή από άλλο κράτος μέλος μπορεί να εκτελεστεί, αν το φάρμακο έχει άδεια κυκλοφορίας στη χώρα αυτή. Η εκτέλεση όμως γίνεται με τους νόμους της κάθε χώρας, και ο φαρμακοποιός μπορεί να αρνηθεί αν έχει τεκμηριωμένες αμφιβολίες για τη συνταγή ή για λόγους δεοντολογίας. Η Οδηγία δεν καλύπτει τα φάρμακα με «ειδική ιατρική συνταγή», όπως τα ορίζει κάθε χώρα· σε αυτά μπορεί να ανήκουν φάρμακα για ΔΕΠΥ που είναι ελεγχόμενες ουσίες. Εκτός ΕΕ ισχύουν μόνο οι κανόνες της χώρας. Ρωτήστε ένα φαρμακείο στη νέα χώρα πριν φύγετε.

3. Ποιος με παρακολουθεί; Επιλέξτε έναν συγκεκριμένο κλινικό στη νέα χώρα (ψυχίατρο ή γενικό ιατρό, ανάλογα με το σύστημα της χώρας) και, αν γίνεται, κλείστε το πρώτο ραντεβού πριν φύγετε. Ένα φάρμακο χωρίς κλινικό που να το επανεξετάζει είναι κενό στη φροντίδα σας.

Μην αφήσετε την αναζήτηση κλινικού για την τελευταία εβδομάδα. Όσο νωρίτερα κλειστεί, τόσο λιγότερο εξαρτάται η μετακόμιση από την τύχη.

Βήμα 3: Χρονοδιάγραμμα που μπορείτε να αντιγράψετε

Εβδομάδες πριν: πάρτε την περίληψη· επιλέξτε και επικοινωνήστε με κλινικό στον προορισμό· ελέγξτε τους κανόνες για το φάρμακό σας· ρωτήστε τον συνταγογράφο πόση προμήθεια είναι εφικτή και κατάλληλη. Είναι πρακτικές προτάσεις, όχι σταθερό πρωτόκολλο.

Πριν ταξιδέψετε: φτιάξτε φάκελο (χάρτινο και ψηφιακό) με την περίληψη, αντίγραφο της συνταγής ή επιστολή και τα φάρμακα στην αρχική τους συσκευασία. Κρατήστε τα σημαντικά στη χειραποσκευή.

Τις πρώτες μέρες: εγγραφείτε σε γιατρό, κρατήστε ρουτίνα ύπνου και γευμάτων και κλείστε την πρώτη επανεξέταση.

Όσο βρίσκεστε ακόμη στην Ελλάδα, αν αποφασιστεί συνταγή μετά από αξιολόγηση, μπορεί να εκδοθεί ηλεκτρονική συνταγή χωρίς ΑΜΚΑ. Χρειάζεστε μόνο διαβατήριο και email. Δεν υπάρχει αποζημίωση από τον ΕΟΠΥΥ, άρα πληρώνετε την πλήρη τιμή στο φαρμακείο. Ο κωδικός έρχεται με email και τον δίνετε στον φαρμακοποιό. Ισχύει και για ελεγχόμενα φάρμακα και με τον ίδιο τρόπο για τουρίστες. Ο οδηγός για τις συνταγές δίνει λεπτομέρειες. Ο ιατρός αποφασίζει για οποιαδήποτε συνταγή μετά το ραντεβού.

Αν η φαρμακευτική αγωγή για ΔΕΠΥ είναι μέρος του σχεδίου σας, βάλτε στον φάκελο και τα αποτελέσματα του καρδιολογικού ελέγχου. Στο ιατρείο γίνεται προληπτικός καρδιολογικός έλεγχος πριν ξεκινήσει φάρμακο για ΔΕΠΥ, και όταν αυτή η αρχική εικόνα υπάρχει γραμμένη, ο νέος σας ιατρός δεν ξεκινά από το μηδέν.

Μη σταματήσετε μόνοι σας

Αν σας τραβά η σκέψη «θα το τακτοποιήσω όταν φτάσω» και θέλετε να σταματήσετε τη θεραπεία, ρωτήστε τον εαυτό σας: ποιο είναι το συγκεκριμένο βήμα που κάνει απίθανο ένα κενό; Γράψτε τρία: η περίληψη, το ραντεβού, το σχέδιο προμήθειας. Ο φόβος ότι θα μείνετε χωρίς καμία φροντίδα είναι καταστροφολογία· τα τρία βήματα είναι η απάντηση. Κάθε αλλαγή, και η παύση, συζητιέται με τον συνταγογράφο σας.

Οι θεραπευτικές επιλογές, μεταξύ τους η ψυχοθεραπεία και η φαρμακευτική αγωγή, παρουσιάζονται ως εναλλακτικές και αποφασίζονται από κοινού. Όταν κάτι αλλάζει, όπως νέος συνταγογράφος ή νέα χώρα, η νέα ομάδα πρέπει να συζητήσει τις πιθανές παρενέργειες με χρονοδιάγραμμα και διάστημα δοκιμής και να συμφωνήσει μια ημερομηνία επανεκτίμησης.

Φροντίστε τον εαυτό σας κατά τη μετακόμιση

Η δράση προηγείται της διάθεσης. Κρατήστε μια πρωινή ρουτίνα, έστω σύντομη· μην περιμένετε να νιώσετε εγκατεστημένοι για να ξεκινήσετε.

Αν παρατηρείτε ότι αναβάλλετε ένα τηλεφώνημα ή ένα ραντεβού, η αποφυγή κρατά ζωντανή την ανησυχία. Διαλέξτε το μικρότερο βήμα που μπορείτε να κάνετε σήμερα. Επενδύστε σε περισσότερες από μία σχέσεις: ένας φίλος ή ένας συγκάτοικος δεν είναι δίχτυ ασφαλείας. Αν η δυσκολία είναι συστηματική, κρατά εβδομάδες και σας εμποδίζει να δουλέψετε, να σπουδάσετε ή να φροντίσετε τον εαυτό σας, και όχι απλώς είναι δυσάρεστη, ζητήστε βοήθεια νωρίς. Η παρακολούθηση στο ιατρείο περιγράφεται στη σελίδα παρακολούθησης· το αν είναι δυνατή η online παρακολούθηση από άλλη χώρα δεν είναι διαθέσιμο εδώ, γι' αυτό ρωτήστε πριν κλείσετε.

Τις πρώτες εβδομάδες, η σκέψη «νιώθω ότι δεν θα τα βγάλω πέρα εκεί» μπορεί να ακούγεται σαν γεγονός. Είναι συναίσθημα, και αυτό που νιώθετε δεν είναι απόδειξη για το τι θα συμβεί. Γράψτε τι καταφέρατε πραγματικά αυτή την εβδομάδα, ακόμη και μικρά πράγματα, και συγκρίνετέ το με αυτό που προέβλεπε το συναίσθημα.

Πότε να κλείσετε ραντεβού

Αν σχεδιάζετε μετακόμιση και θέλετε περίληψη μιας αξιολόγησης ή επανεξέταση πριν φύγετε, κλείστε ραντεβού.

Κλείστε ραντεβού

Περιοχή: Τρίκαλα, Καρδίτσα, Καλαμπάκα και online σε όλη την Ελλάδα. Άννης Κομνηνής 1-3, 3ος όροφος, 42131 Τρίκαλα.

Πηγές

1. Kooij JJS, et al. Updated European Consensus Statement on diagnosis and treatment of adult ADHD. European Psychiatry 2019;56:14-34. PubMed PMID 30453134. https://doi.org/10.1016/j.eurpsy.2018.11.001

2. Adamou M, et al. The adult ADHD assessment quality assurance standard. Frontiers in Psychiatry 2024;15:1380410. PubMed PMID 39156609. https://doi.org/10.3389/fpsyt.2024.1380410

3. GOV.UK, Take medicine in or out of the UK, διαβάστηκε 29/10/2026: https://www.gov.uk/take-medicine-in-or-out-uk

4. Swissmedic, Schengen Agreement – travelling with medicinal products containing controlled substances (η σελίδα δεν δείχνει ημερομηνία· συνημμένα PDF με ημερομηνία 21.10.2025), διαβάστηκε 29/10/2026: https://www.swissmedic.ch/swissmedic/en/home/humanarzneimittel/besondere-arzneimittelgruppen--ham-/narcotics/kranke-reisende/schengen-raum.html

5. Fimea (Φινλανδία), What medicines can I bring abroad? (η σελίδα δεν δείχνει ημερομηνία), διαβάστηκε 29/10/2026: https://fimea.fi/en/for_public/what-medicines-can-i-bring-abroad-